Cytaty Adama Skwarczyńskiego

Adam Skwarczyński (ur. 3 grudnia 1886 r. w Wierzchni Dolnej - zm. 2 kwietnia 1934 r. w Warszawie, ps. Stary, Adam Śliwiński, Adam Płomieńczyk i in.) - polski działacz niepodległościowy, polityk w okresie II Rzeczpospolitej, jeden z głównych ideologów obozu piłsudczykowskiego.

Urodził się w rodzinie o tradycjach patriotycznych, jego ojciec Wincenty Skwarczyński brał udział w powstaniu styczniowym. Matka - Maria z Gnoińskich - była córką powstańca listopadowego. Po śmierci ojca, w 1888 roku cała rodzina przeniosła się do Lwowa. Tam Adam Skwarczyński rozpoczął, będąc jeszcze w gimnazjum, działalność w ruchu niepodległościowym. Wraz z Tadeuszem Dąbrowskim założył organizację o nazwie Polska Młodzież Narodowa Bezpartyjna (kierowana była przez tajny zespół "Świt", którego struktura wzorowana była na masonerii). W swojej działalności sprzeciwiał się ideom konserwatywnym, zbliżony był zaś wówczas do haseł niepodległościowego socjalizmu. Pozostawał jednocześnie pod wpływem pism Edwarda Abramowskiego, Stanisława Brzozowskiego i Karola Marksa. W tym czasie spotkał Józefa Piłsudskiego, z którym związał później swą polityczną działalność.

Po zdaniu matury, rozpoczął studia polonistyczne, chcąc zostać nauczycielem. Został słuchaczem na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. W 1908 roku został jednym z pobierających nauki w Niższej Szkole Wojskowej, zorganizowanej przez Związek Walki Czynnej ( ZWC). Ukończył kurs podoficerski i oficerski, a następnie został jednym z wykładowców w Szkole. Był jednym z współzałożycieli ponadpartyjnej organizacji niepodległościowej "Życie", organizował także nielegalną szkołę, w której wykładowcami byli m.in. Feliks Perl i Witold Jodko-Narkiewicz. W 1909 r. wszedł w skład redakcji czasopisma socjalistycznego Promień, w którym zaczął publikować artykuły na tematy polityczne (najczęściej polemizując z myślą nacjonalistyczną).

W 1910 r. został członkiem "Strzelca", po przekształceniu się w tę organizację ZWC. Po ukończeniu studiów został nauczycielem w gimnazjum w Rohatyniu. W tym czasie publikował swe przemyślenia m.in. w tygodniku Życie, założonym przez Gustawa Daniłowskiego. Po powrocie do Lwowa, uczył w IV i VII gimnazjum, został także komendantem Oddziału Żeńskiego Związku Strzeleckiego. Jednocześnie pracował w czasopiśmie Przedświt.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do I Brygady Legionów, gdzie został oficerem sztabu. Brał udział w walkach niedaleko Kielc, po których został awansowany na zastępcę dowódcy służby wywiadowczej Brygady. W maju 1915 r. został wysłany przez Piłsudskiego jako przedstawiciel przy Departamencie Wojskowym Naczelnego Komitetu Narodowego do organizowania naboru ochotników do Legionów z Królestwa Kongresowego. W lipcu tego samego roku realizował podobne zadanie we Lwowie. Nieco później, ścigany przez policję, przybył do Warszawy, gdzie rozpoczął (pod pseudonimem Adam Śliwiński) działalność w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W marcu 1916 roku ponownie wezwany do Brygady, przez krótki czas był dowódcą kompanii. Następnie znów trafia do Warszawy, gdzie prowadził tajną pocztę POW. We wrześniu 1916 roku zostaje członkiem Komendy Głównej POW, blisko współpracując m.in. z Walerym Sławkiem. Stworzył i kierował z Warszawy działającą we Lwowie Polską Organizacją Niepodległości. W tym czasie wraz z Tadeuszem Hołówką założył pismo Rząd i Wojsko, którego został redaktorem naczelnym.

Wszedł w skład tajnej Organizacji A Konwentu porozumiewawczego ugrupowań lewicy niepodległościowej. Wkrótce potem został aresztowany. Przetrzymywano go w Twierdzy Modlin.

Zwolniony 12 listopada 1918 r., został szefem działu politycznego Gazety Nowej, od stycznia 1919 Gazety Polskiej. Wkrótce potem objął stanowisko jej redaktora naczelnego, jednocześnie publikując na łamach czasopisma Rząd i Naród. Na początku 1920 roku był jednym z twórców pisma Naród. W tym czasie wydał broszurę pt. Cele wojny na wschodzie, opisując w niej rolę Polski jako państwa mającego wypełnić misję pokojową na Litwie i Ukrainie. Ożenił się z Anną Prądzyńską.

W 1922 roku wraz z m.in. Adamem Kocem, Januszem Jędrzejewiczem i Tadeusz Hołówką założył miesięcznik Droga. W tym samym roku współuczestniczył w tworzeniu Powszechnego Uniwersytetu Korespondencyjnego. W 1925 wydał pamflet ostro atakujący generała Władysława Sikorskiego. W 1926 roku, podczas przewrotu majowego, opowiedział się po stronie Piłsudskiego. Wydawał w tym czasie Nakaz Chwili, pismo w którym publikował artykuły na temat przewidywanej przez niego rewolucji moralnej, która miała nastąpić wraz z wprowadzeniem rządów sanacji. Po zamachu majowym został szefem referatu społecznego w Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP. W 1929 roku, na skutek infekcji wywołanej gruźlicy, dochodzi do operacji, podczas której lekarze zmuszeni są amputować Skwarczyńskiemu obie nogi. Pomimo tego uczestniczy w tworzeniu organizacji antyendeckich młodzieżowych organizacji Kuźnia Młodych i Straż Przednia. Inspirował także utworzenie Centralnego Komitetu dla spraw Młodzieży Wiejskiej i Towarzystwa Wiejskich Uniwersytetów Regionalnych, organizacji dążących do podnoszenia poziomu kulturalnego na wsi.

Zmarł 2 kwietnia 1934 roku w Warszawie.

Za:wikipedia.pl

Wybór cytatów pochodzi z artykułu R.Okraski:Adam Skwarczyński - Moc woliŹródło: Magazyn Obywatel nr 3/2009(47)