piątek, 30 lipca, 2010
logo-gora-left
logo-gora-right

Polityka wewnętrzna

"Rządem Polska Stoi" Administracja i samorząd terytorialny w II Rzeczpospolitej

administracja_2RPW okresie tzw. demokracji szlacheckiej, rozpowszechnione było powiedzenie "nie rządem Polska stoi, lecz swobodami obywateli". Pojęcie "rząd" oznaczało tu władzę w ogóle (nie tylko organ administracyjny), zaś cała ta sentencja miała oznaczać to, że świadomość obywatelska i odpowiedzialność za losy kraju ówczesnej szlachty, była tak silna, że dla sprawnego funkcjonowania państwa zbędna była silna władza wykonawcza. W kolejnych wiekach maksyma ta uległa skróceniu do słów "nie rządem Polska stoi" i stała się symbolem rozkładu państwa polskiego w okresie poprzedzającym rozbiory. Dygresja ta, miała w moim przekonaniu pokazać, jak ważne dla funkcjonowania każdego państwa są kwestie związane z jego organizacją wewnętrzną. Drogą do objęcia przez wiele krajów (jak np.: imperium rzymskie) pozycji mocarstwowej, było właśnie stworzenie skutecznej, sprawnie działającej administracji. Korupcja bądź nieudolność tych struktur była zaś powodem upadku niejednego państwa. Artykuł poniższy ma na celu odpowiedź na pytanie: jaka była administracja Polski międzywojennej, czy pasowało do niej bardziej określenie "rządem" czy "nie rządem Polska stoi"?
   

Endecja a zabójstwo Prezydenta Gabriela Narutowicza

ikona_Gabriel_NarutowiczZamordowanie w grudniu 1922 roku pierwszego Prezydenta RP Gabriela Narutowicza wstrząsnęło polskim społeczeństwem i doprowadziło nieomal do wybuchu wojny domowej.

   

Walery Sławek - Ignacy Mościcki. Walka o prezydenturę w 1935 r.

ikona_slawek-moscickiPiłsudski decydując na wiosnę 1933 roku o elekcji Mościckiego, w rozmowie z nim powiedział: „Sądzę, ze gdy będziesz już bardzo zmęczony, to na twoje miejsce powinien przyjść Sławek”. Wedle innej relacji powiedział Mościckiemu, że „moim kandydatem na stanowisko Prezydenta jest Sławek, Sosnkowskiego trzymajcie z dala od polityki – przewiduję go na najwyższe stanowiska na wypadek kryzysu”. Dotyczyć to miało, jak twierdziła marszałkowa Piłsudska, objęcia urzędu Prezydenta przez gen. Sosnkowskiego w wypadku zagrożenia Polski. Celem Piłsudskiego miało być w tej sytuacji powołanie rządu jedności narodowej, analogicznie jak miało to miejsce latem 1920 roku.

   

,,Jaka Polska''? Czyli walka o ustrój i granice państwa 1918-1922

eagle1

Jaka ma być ta nowa, odrodzona po 123 latach Polska ? To pytanie w ostatnich miesiącach 1918 r. zadawali sobie chyba wszyscy jej mieszkańcy. Przyszłość Naszego kraju wyglądała jak matematyczne równanie z samymi niewiadomymi - nikt nie był wtedy w stanie przewidzieć jaki będzie ustrój, kształt terytorialny, charakter narodowościowy i wyznaniowy przyszłej RP, jej potencjał gospodarczy i pozycja międzynarodowa. Niepewne wreszcie było samo jej istnienie, czy nie zastąpi jej jakaś forma kolejnej "robotniczo-włościańskiej", (tylko z nazwy oczywiście).
   

Krytyka konstytucji marcowej na łamach "Myśli Narodowej"

ikona-myl-narodowa

Wejście w życie konstytucji z 17 marca 1921 roku było ważnym wydarzeniem w odradzającej się Polsce. Nakreśliła ona demokratyczne ramy życia publicznego, pozwoliła zaktywizować politycznie znaczną część społeczeństwa co jednak ostatecznie obróciło się przeciw niej. „Pierwsi ganili ją ci, którzy jej nie uchwalali, zwłaszcza prawnicy krakowscy z obozu „stańczyków” (konserwatyści w 1921 r. działający pod nazwą „Stronnictwo Prawicy Narodowej”). Zaraz po nich wszechstronniej i z pełnym poczuciem odpowiedzialności przemówili pisarze obozu narodowego.”[1]
   

Legenda COP-u

ikona_copBudowę Centralnego Okręgu Przemysłowego zainicjowano w widłach Wisły i Sanu w lipcu 1936 roku w ramach czteroletniego planu inwestycyjnego i sześcioletniego planu rozbudowy sił zbrojnych. W zamierzeniach rządu budowa COP miała przyczynić się do przyspieszenia industrializacji Polski i stopniowej likwidacji podziału Polski na część „A” i „B”. Hasła budowy COP miały na celu przekazanie społeczeństwu wiary w możliwości rozwoju gospodarczego Polski. Zakrojona na szeroką skalę kampania informacyjna sprawiła, iż budowa COP urosła do miana jednego z symboli II Rzeczypospolitej.
   

Krótka historia gospodarki międzywojennej

ikona_depresjaMiędzywojnie to pod względem ekonomicznym niewątpliwie trudny okres dla Europy, która musiała borykać się nie tylko ze spuścizną „wielkiej wojny”, ale także z kryzysem ekonomicznym o niespotykanej dotąd skali. Dla Polski to także czas budowania od podstaw krajowej gospodarki, okres biedy panującej wśród dużej części ludności i podejmowania starań zmiany tej sytuacji przez wybitne jednostki, które do dziś dla wielu są wzorami w swoich dziedzinach. Jeszcze przez wiele lat z utęsknieniem wracano pamięcią do czasów, gdy Polska mogła sama stanowić o swej polityce w każdej dziedzinie, także gospodarczej.
   

Administracja terytorialna w II Rzeczypospolitej

ikona_admiirpTrudności, z jakimi musieli zmierzyć się reformatorzy, uwidaczniały się praktycznie na każdym kroku, we wszystkich dziedzinach życia społecznego. Sprowadzały się one de facto do istnienia trzech odmiennych tworów państwowych o diametralnie różnej rzeczywistości gospodarczej, politycznej i prawnej, z których trzeba było utworzyć jedną Elementem spajającym poszczególne części była tożsamość narodowa, wspólna kultura i historia. To monteskiuszowski „duch narodu” zadecydował o sukcesie mozolnej i długotrwałej pracy Polaków przy odbudowie ich wspólnego dobra.
   

Ewolucja pozycji ustrojowej głowy państwa w II Rzeczpospolitej

 Po raz pierwszy instytucja Prezydenta Rzeczypospolitej pojawiła się w Konstytucji z dnia 17 marca 1921 r. (tzw. Konstytucja marcowa). Do tego czasu funkcję głowy państwa pełnił początkowo Tymczasowy Naczelnik Państwa (od 22 listopada 1918 r.), a następnie Naczelnik Państwa (od 20 lutego 1919 r.) – Józef Piłsudski. Pełnił on tę rolę także po wejściu w życie Konstytucji marcowej, aż do czasu wyboru pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza w grudniu 1922 roku.
   

Tożsamość konstytucyjna II Rzeczypospolitej Polskiej

ikona_konstytucja Warto również zwrócić uwagę, iż w konstytucji termin „naród” został zastąpiony takimi określeniami jak „społeczeństwo”, „obywatel”, „pokolenia”. Rozwiązanie to przeciwstawia doktrynę „państwową” doktrynie „narodowej”, propagowanej przez endecję. Poza tym podkreśla stosunek obozu sanacyjnego do mniejszości narodowych i brak jakiegokolwiek nacjonalizmu. Każdy obywatel, mimo różnic w pochodzeniu, może znaleźć się w jednakowej sytuacji prawnej, pod warunkiem pozytywnego stosunku do państwa.
   

Strona 1 z 2

Napisałeś/aś artykuł? Znasz nieopublikowaną dotąd anegdotę, cytat, ciekawostkę? Znalazłeś/aś w sieci wartościowy materiał lub stronę? Posiadasz archiwalne zdjęcia bądź pamiątki? Napisz do nas, pomóż w budowie portalu.
Copyright © 2006-2010 ISSN 1899-8348 Komendant, Naczelnik, Marszałek. Józef Piłsudski i jego czasy.
(e-mail: redakcja portalu | administracja modułów społecznościowych | inne formularze kontaktowe)
stat4u